Contact

115 jaar Parteon

Eind 19e eeuw

Het is eind 19e eeuw. Het gaat goed met de industrie in de Zaanstreek en dat zorgt voor een enorme toename van het aantal arbeiders. Dit leidt tot een grote vraag naar goedkope woningen in de regio. Veel leegstaande molenschuren worden omgebouwd tot woningen.

De gemiddelde Zaanse arbeiderswoning is vaak niet meer dan een krot: een houten huisje met één slaapkamer, gebouwd op een slappe vochtige ondergrond. De woonomstandigheden waren erbarmelijk, wat slecht was voor de volksgezondheid. Om de leefomstandigheden te verbeteren voert de regering in 1901 de Woningwet in.

Gemeenten krijgen de bevoegdheid verbeteringen aan bestaande woningen voor te schrijven en de slechte woningen onbewoonbaar te verklaren. De leefomstandigheden van veel Zaankanters verbeteren aanzienlijk. Ook maakt de woningwet het stichten van woningcorporaties mogelijk. Zo ontstaat in 1905 de oudste rechtsvoorganger van Parteon. Woningcorporatie Helpt Elkander in Krommenie wordt opgericht.

Rechtsvoorgangers Parteon

In de Zaanstreek waren fabrikanten vaak nauw betrokken bij de oprichting van woningcorporaties. Ook speelden industriëlen een belangrijke rol. Naast Helpt Elkander in 1905, worden er tot 1926 nog 15 corporaties opgericht, die door de jaren heen worden samengevoegd, tot wat nu Parteon is.

 

De eerste sociale huurwoningen van Parteon

De eerste sociale huurwoningen in de Zaanstreek werden in 1909 opgeleverd in Krommenie. De 19 woningen aan de Prins Hendrikstraat werden gebouwd door de Vereniging tot de bouw van arbeiderswoningen De Volkswoning.

Bij de volkswoningenbouw in Krommenie waren diverse fabrikanten zeer betrokken. Zo stelden de directie van de Linoleumfabriek, de weverijen van D. van Leijden en Zoon, meubelfabriek Leguit en Zonen en de firma P.H. Kaars Sijpesteijn geld beschikbaar voor woningbouwprojecten, of zij initieerden zelf de bouw. De stichtingskosten bedroegen 1731 gulden per woning en de huurprijs was 2 gulden per week.

De woningen zijn nog altijd in het bezit van Parteon en inmiddels al een paar keer gerenoveerd. De meest recente werkzaamheden vonden plaats in 2018. De karakteristieke woningen zijn in de loop der jaren wel veranderd. Zo was er oorspronkelijk een andere indeling van de raampartijen. Ook waren de plattegronden anders. De trap was aan de achterzijde van de woning, en op de vliering waren twee slaapkamers. Maar afgezien daarvan, zijn het nog steeds beeldbepalende panden.

 

Parteon anno 2020

Begin 20e eeuw waren leefbaarheid en beschikbaarheid van woningen essentiële onderwerpen. Als we dan vooruitspoelen naar het heden, zien we dat dit nog steeds belangrijke onderwerpen zijn. Maar we staan voor nog meer uitdagende opgaves, als duurzaamheid, betaalbaarheid en kwaliteit van de woningen.